INTERVENCIÓN NO PLENO EXTRAORDINARIO DE DATA 17 DE NOVEMBRO DE 2010, DO CONCELLEIRO-DELEGADO DE URBANISMO SOBRE FACTURAS PENDENTES CON REPARO, REFERENTE O PUNTO NÚMERO CATRO DO ORDE DO DÍA

Pedín a palabra neste punto da orde do día en razón a que o encargo dos dictames ao Letrado D. José Martínez Torea realizounos este Concelleiro-Delegado de Urbanismo e Primeiro Tenente de Alcalde, sucedendo que a Interventora no informe emitido o 14 de outubro de 2010, considera que as facturas pendentes de pago do mencionado Letrado, relativas ao traballo de asesoramento xurídico en diversos asuntos de índole urbanística, supón unha duplicación do gasto ao contratar un asesoramento xurídico externo por estar devandito asesoramento reservado á Secretaría Xeral, segundo o establecido no Real Decreto 1174/1987, dándose a circunstancia de que parte das facturas sobre dictames, tamén de natureza urbanística, emitidos polo mesmo Letrado, foron abonadas no seu día, e as pendentes, de igual índole, son obxecto de reparo polo motivo referido, o cal resulta, cando menos, paradoxico ou incongruente

Para despexar calquera dúbida, respecto diso, considero necesario expor neste Pleno o que en nota traio escrito para que, coa documentación obxecto de facturación, sexa unida ao acta desta sesión para a súa constancia e, no seu caso, cumprimento.

Antes de entrar no contido dos dictames e o motivo da súa petición, faise preciso deixar constancia dos comportamentos e actitudes da Secretaria e da Asesora Xurídica do Departamento de Urbanismo (TAX) respecto da súa dilixencia na tramitación dos expedientes de urbanismo e á confrontación ou permanente divorcio entre os seus criterios e os do Arquitecto Municipal, fartas veces por el mesmo denunciadas, sendo sistemática a redacción de contrainformes das primeiras sobre os emitidos polo Técnico mencionado, o que dá lugar a que en Departamento de Urbanismo reine un clima de crispación e a consecuente inseguridade xurídica e innecesaria demora na tramitación dos escasos expedientes iniciados nestes últimos tres anos, o que fai necesario contrastar cotidianamente a determinación a adoptar mediante asesoramento xurídico externo.

Sen retrotraernos a datas anteriores ás do inicio do mandato deste Goberno Municipal, son de destacar os seguintes feitos:

Durante o período 2007-2009, non se liquidou nin aprobou ningún Orzamento Municipal, continuando prorrogado o Orzamento de 2007, ata que este goberno aprobou o do 2009.

Respecto das subvencións solicitadas do Plan-E/2010, por importe de 1.482.476,00€, a Sra. Secretaria e o persoal do seu Departamento abandonaron a súa tramitación durante tres meses, con risco da súa cancelación e perda da mencionada subvención, que se agrava coa advertencia que a Secretaria, no día en que se produce a súa baixa por enfermidade, deixa disposto no sistema informático de tramitación dos respectivos expedientes, referida a que os mesmos tramítanse fóra de prazo, ordenándose pola Alcaldía a supresión de tan negativo texto, encargándose a tramitación dos mencionados expedientes ao funcionario D. Manuel Soliño Troncoso que logrou recuperar o tempo perdido e superar a obstrucción realizada, gracias á cal os intereses xerais do Concello, que non son outros que atender as necesidades dos veciños, non se visen prexudicados en 1.400.000 €, con gran pesar dos Concelleiros do BNG que xa nese momento pronosticaban publicamente o quebranto propiciado pola Secretaría xeral. (Doc. 1º axuntase copia da FICHA DE CONTROL DE EXPEDIENTES DO REXISTRO DE SAÍDA DE SOPORTES E DOCUMENTOS e da RESOLUCIÓN DA ALCALDIA, anulando a referida ficha).

Por outra banda, resulta significativo que durante dous anos non se outorgou licencia algunha, sequera de actividade en solo urbano consolidado, nin intentado a aplicación das Normas Urbanísticas vixentes antes da aprobación do anulado PXOM de 1997 senón que, pola contra, emitíronse informes totalmente negativos, actitude que tamén se mantivo respecto das obras de instalación de auga destinada a combater calquera urxencia por incendio e outras urxentes necesidades, así como a instalación dunha tubaria de rede de sumidoiros que evite a contaminación das augas do río Zamans e a súa canle, no polígono industrial de A Pasaxe - Vincios, sendo de resaltar que ditas obras contempladas no proxecto redactado polo Enxeñeiro Técnico de Obras Públicas D. Jaime Elias García Navarro, que son informadas de forma desfavorable, son da mesma natureza e finalidade que as reflectidas no proxecto redactado polo Enxeñeiro de Camiños, Canles e Portos, D. Alberto Moreno García que si foron informadas favorablemente con posterioridade á anulación do PXOM de Gondomar, o cal non esixe maiores comentarios, senón a necesidade de requirir un informe xurídico externo respecto diso para, polo menos, dispor dun documento que ampare o proceder da Corporación, a través do cal resolveuse realizar a instalación dos servicios anteriormente mencionados, evitando dese modo unha responsabilidade directa do Concello por permitir o desenvolvemento da actividade nun polígono industrial que foi xurdindo, a través do tempo, sen dispor dun instrumento de planeamento aprobada de forma definitiva, salvo o PERI que a anulación do Plan de 1997 deixa sen eficacia xurídica algunha. O non recoñecer esta realidade física e socioeconómica, cuxa carta de natureza é acuñada coa intervención das distintas Administracións, entre elas a municipal de Gondomar, sería tanto como ter que proceder ao peche inmediato de todas as instalacións e actividades que se desenvolven no mencionado polígono industrial.

Igual talante profesional mantén a Secretaria e a funcionaria mencionada, que substitúe á mesma nos períodos vacacionais e de baixas por enfermidade, respecto da inmediata execución de sentencias dictadas sobre asuntos urbanísticos informados favorablemente, noutros momentos, pola Secretaría Municipal, sen intentar sequera, tanto os Servicios de Secretaría como a asesoría xurídica contratada, promover incidente de inexecución de sentencias co fin de evitar a quebra económica deste Concello e a ruína dos administrados afectados, razón pola cal este Concelleiro solicitou os dictames ao Letrado D. José Martínez Torea, relativos á permuta realizada polo Concello e a empresa “Promocións Colmeiro e Martínez, S.A.”, o cal obra incorporado nos autos xudiciais do incidente de inexecución promovido, sendo o contido da resolución recaída fiel reflexo de devandito dictame, o que supuxo un extraordinario ingreso ao Concello de 800.000 €, en lugar dunha indemnización de 5.331.000 €, como mínimo, habendo aplicado a devandito dictame un valor de 700 € en lugar de 40.000 € que son os que lle corresponderían aplicando o 50% da tarifa profesional sobre o valor da cuestión litixiosa.

O mesmo sucede co incidente de inexecución de sentencia promovido pola Alcaldía contra a demolición da vivenda pertencente a Dª. Rebeca Fernández Prieto, o cal foi admitido a trámite e atópase pendente de resolución xudicial.

Como aínda quedan sentencias sen executar e as que aínda han de recaer probablemente antes das vacacións do Nadal, este Pleno ha de decidir se asume unhas indemnizacións previstas na orde de 3.000.000 de euros, como propón a Secretaria e a funcionaria (TAX) nos seus escritos de advertencia dirixidos á Alcaldía, ou se de forma razoada xuridicamente intentamos evitar as mesmas solicitando os correspondentes dictames a Martínez Torea, a García de Enterria, Parello Afonso ou calquera outro xurista que entenda algo de urbanismo e de inexecución de sentencias.

Considero tamén conveniente deixar constancia neste Pleno que o Alcalde e os Concelleiros Delegados autorizados para iso poden libremente solicitar os informes xurídicos ou técnicos que consideren necesarios para alcanzar unha maior seguridade xurídica nas súas decisións ou unha mellor eficacia na xestión dos asuntos que lle corresponda afrontar ou promover. Iso lévanos a repasar o contido do asesoramento legal preceptivo e as funcións da fe pública reservadas a Secretaría.

Respecto das funcións da Secretaria Municipal, hei de recordarlle que o art. 83 da Lei de Réxime Xurídico das Administracións Publicas e Procedemento Administrativo Común (LRJAP-PAC), establece que, salvo disposición expresa en contrario, os informes serán facultativos e non vinculantes e que os mesmos serán evacuados no prazo de 10 días.

De non emitirse o informe no prazo sinalado e sen prexuízo das responsabilidades da demora (art. 145.2 da LRJPA-PAC) poderanse proseguir as actuacións calquera que sexa o informe solicitado, excepto nos supostos de informes preceptivos que sexan determinantes para a resolución.

No mesmo sentido o art. 94 do ROF establece no seu apartado 3 que “os funcionarios responsables de Secretaría e Intervención poderán intervir nas sesións dos órganos de Goberno cando fosen requiridos polo Presidente por razóns de asesoramento técnico ou aclaración de conceptos”. Cando devanditos funcionarios entendan que no debate presentouse algunha cuestión sobre a que poida dubidarse sobre a legalidade ou repercusións orzamentarias do punto debatido poderán solicitar ao Presidente o uso da palabra para asesorar á Corporación.

Por outra banda, o art. 122.5.e) da Lei de Bases de Réxime Local dispón que o asesoramento legal ao Pleno e ás comisións, será preceptivo nos seguintes supostos:

1º.- Cando así o ordene o Presidente ou cando o solicite un tercio dos seus membros con antelación suficiente á celebración da sesión na que o asunto houbera de tratarse.

2º.- Sempre que se trate de asuntos sobre materias para as que se esixa unha maioría especial.

3º.- Cando unha Lei así o esixa nas materias da competencia plenaria.

4º.- Cando, no exercicio de control e fiscalización dos Órganos de Goberno, solicíteo o Presidente ou a cuarta parte, polo menos, dos Concelleiros.

O art. 162 do Texto Refundido do Réxime Local (TRRL) establece como funcións da Secretaría:

a) O asesoramento legal preceptivo da Corporación, así como do seu Presidente e comisións.

b) A fe pública de todos os actos e acordos.

Con maior precisión, o RD 1174/1987, polo que se regula o réxime xurídico dos funcionarios de Administración Local con habilitación de carácter nacional, no seu art. 2º establece que a función da fe pública comprende, entre outros, a preparación dos asuntos que haxan de ser incluídos na orde do día das sesións que celebren o Pleno, a Comisión de Goberno decisoria e calquera outro órgano colexiado da Corporación en que se adopten acordos que vinculen á mesma, de conformidade co establecido polo Alcalde ou Presidente da Corporación e a asistencia ao mesmo na realización da correspondente convocatoria, notificándoa coa debida antelación a todos os compoñentes do órgano colexiado, e aqueloutras referidas ao levantamento de actas, certificacións e transcricións ao libro de resolucións da Presidencia dictados por aquela e polos membros da Corporación que resolvan por delegación da mesma.

En canto ao asesoramento legal preceptivo, o art. 3º do mencionado RD dispón que corresponden a esa función:

a) A emisión de informes previos naqueles supostos en que así o ordene o Presidente da Corporación ou cando o solicite un tercio dos Concelleiros con antelación suficiente á celebración da sesión en que houbese de tratarse o asunto correspondente. Tales informes deberán sinalar a lexislación en cada caso aplicable e a adecuación á mesma dos acordos en proxecto

b) A emisión de informe previo sempre que se trate de asuntos para cuxa aprobación esixir unha maioría especial. Nestes casos, se informasen os demais xefes de servicio ou dependencias ou outros asesores xurídicos, bastará consignar nota de conformidade ou desconformidade, razoando esta última, asumindo neste último caso o asinante da nota a responsabilidade do informe.

c) A emisión de informes previos sempre que un precepto legal expreso así o estableza.

d) Informar, nas sesións dos órganos colexiados a que asista e cando medie requirimento expreso de quen presida, acerca dos aspectos legais do asunto que se discuta, con obxecto de colaborar na fundamentación xurídica da decisión que haxa de adoptarse. Se no debate expúxose algunha cuestión sobre cuxa legalidade poida dubidarse poderá solicitarse ao Presidente o uso da palabra para asesorar á Corporación.

e) Acompañar ao Presidente ou membros da Corporación nos actos de firma de escrituras e, se así o demandaren nas súas vistas a autoridades ou asistencia a reunións, a efectos de asesoramento legal.

O apartado 2 do art. 13 de devandito RD determina que as funcións de fe pública e asesoramento legal preceptivo, respecto de Xuntas, Órganos ou Entidades dependentes da Corporación distintas do Alcalde, Pleno ou Comisión de Goberno decisoria, poderán ser encomendadas pola Corporación a funcionarios propios da mesma carentes da habilitación de carácter nacional, a proposta do titular de Secretaría e que actuarán como delegados desta. E a continuación procedo, de forma resumida a expor a causa da solicitude e o contido dos dictames do Letrado D. José Martínez Torea:

Factura nº PO-020/2009.- Corresponde ao dictame emitido sobre a Revisviscencia das Normas Urbanísticas aplicadas no Concello de Gondomar con anterioridade a 9 de agosto de 1997. A solicitude deste dictame obedece a que tanto os Servicios de Urbanismo como a Secretaria e o anterior Goberno Municipal, se obstinaron en que non era posible a mesma, senón que había que delimitar novamente os núcleos rurais e que a Xunta de Galicia dictase unhas Normas de aplicación aos mesmos, conforme acredítase nos numerosos informes emitidos respecto diso, cando os núcleos rurais históricos-tradicionais xa se atopaban delimitados ao amparo do disposto na Lei 11/85 e existía unha consolidación do chan urbano no núcleo central de Gondomar ao amparo do previsto no anulado Plan de 1997, polo que non era oportuno delimitar neste adoito ámbito algún.

Esta diferente interpretación da LOUGA, no que incumbe no disposto na súa Disposición Adicional Segunda e na súa Disposición Transitoria Primeira, é o motivo polo que se fixo necesario interesar un dictame xurídico externo, polo que non hai unha duplicidade de funcións entre os informes emitidos pola Secretaria ou a súa substituta e o Letrado que dictamina, senón unha disparidade de criterios sobre os efectos da anulación do PXOM de 1997, que conducen a dous diferentes camiños, polo que resultaría ocioso interesar da Secretaria un informe sobre a procedencia da revisviscencia das Normas Urbanísticas aplicadas con anterioridade ao 9 de agosto de 1997.

Sometido o asunto da revisviscencia das Normas a consideración do CPAM, emitiu un informe coincidente coa do Letrado D. José Martínez Torea.

Para maior seguridade xurídica solicitouse informe á Secretaría Xeral de Urbanismo da Xunta de Galicia, como Organismo competencial en materia de urbanismo e responsable de velar pola seguridade xurídica do mesmo, que o emite o 1 de setembro de 2010, con resultado coincidente e aclaratorio dos anteriores.

As consecuencias económicas da revisviscencia das Normas Urbanísticas aplicadas ata o 9 de agosto de 1997, derívanse en dúas vertentes; consistindo a primeira no aforro do custo de delimitar 101 núcleos rurais, e a segunda está representada polos ingresos procedentes da tramitación de licencias, que de non ser así non poderían concederse nun período próximo de tempo. (Doc. 2º axuntasecopia da factura e do dictamen)

Factura nº PO-018/2009.- Corresponde ao informe sobre a eficacia dos acordos adoptados polo Pleno da Corporación celebrado en ausencia do Alcalde polo Concelleiro Delegado a tal fin.

Este informe emítese con motivo de presidir o Pleno este Tenente de Alcalde no momento no que non pertencía á Xunta de Goberno Local, conforme esixe o art. 46 do ROF, sen que a Secretaria advertise de ilegalidade algunha nin antes da constitución do Pleno nin durante o transcurso da sesión, no entanto ser requirida para ese efecto, celebrándose a mesma tratando, debatendo e resolvendo os asuntos relacionados na orde do día da súa convocatoria, cos resultados que constan no acta da sesión do Pleno Extraordinario celebrado o día 30 de setembro de 2009, sen que a Secretaria fixese observación ou advertencia algunha sobre a validez da aplicación dos acordos adoptados.

Ante o mutismo da Secretaria e a incerteza que produce o aplicar uns acordos que poden ser anulados, solicitouse o mencionado informe que, na súa conclusión, di que, en efecto, os acordos adoptados adoecen dun defecto de forma, polo que os mesmos han de ser ratificados na próxima sesión do Pleno da Corporación, co consecuente traslado deste incidente ao acta, facendo constar tal ratificación como medida que emenda a invalidez referida, motivo ou razón que exclúe a duplicidade de funcións, en base a que se a Secretaria non era conforme coa legalidade da celebración do Pleno debeu advertilo no momento de iniciarse a sesión e así recollelo no acta, o cal non sucedeu, polo que se fosen aplicados os acordos así adoptados serían impugnados polos afectados, coas consecuencias económicas que todo iso supón. (Doc. 3º axuntase copia da factura e do dictamen)

Factura nº PO-017/2009.- Corresponde ao dictame emitido por Martínez & Torea Asociados, S.L., o 25 de setembro de 2009, sobre a procedencia e resolución a adoptar achega do escrito presentado polo representante de “Hermanos Vargas, SCP” sobre o acordo adoptado pola Xunta de Goberno Local o 20 de maio de 2009, polo que se desestima o Recurso de Reposición interposto e denégase a licencia de 1ª ocupación do edificio rematado.

O motivo de solicitar este informe obedece á desproporción existente entre a escasa entidade da modificación da cuberta dun edificio próximo ao Concello, cuxa execución non se paralizou durante o seu proceso constructivo, e a esixencia de adaptalo estrictamente ao proxecto obxecto de licencia, no entanto informar o Arquitecto Municipal “que non se incrementa a edificabilidade”.

O dictame emitido propón que se conceda a licencia de primeira ocupación, sempre que o Arquitecto Municipal considere bondadoso o tapar, en parte, a medianeira preexistente no edificio lindante e se o altear o peto para tapar o canlón considérase apropiado como solución constructiva e mellórase o aspecto estético de todo o conxunto.

Coa resolución adoptada pola Xunta de Goberno Local evitouse a interposición dun recurso Contencioso-Administrativo e o posible risco indemnizatorio por prexuízos ao beneficiario da licencia concedida. (Doc. 4º axuntase factura e dictamen)

Factura nº PO-022/2009.- Corresponde ao dictame emitido sobre a licitude das obras provisionais “OBRAS PROVISIONAIS DE ABASTECEMENTO DE AUGA POTABLE E INCENDIOS PARA GARANTIR A SALUBRIDADE E SEGURIDADE E NON CONTAMINACIÓN DO POLÍGONO DA PASAXE”. Este dictame solicítase con motivo de que os informes da Secretaria e do Arquitecto Municipal son contrarios á concesión de licencia a estas obras contempladas no proxecto redactado polo Enxeñeiro Técnico de Obras Públicas D. Jaime Elias García Navarro, cando as obras e instalacións da mesma natureza previstas no proxecto redactado polo Enxeñeiro de Camiños, Canles e Portos D. Alberto García Moreno, foron informadas de forma favorable.

Co informe emitido polo Letrado D. José Martínez Torea, logrouse dar cobertura xurídica ao proxecto e executar a obra valorada en 121.387,55 €, evitando unha perda de subvención de 91.040,06 €, sufragada pola Consellería de Innovación e Industria, polo que non existe duplicidade coa función da Secretaria, senón un criterio xurídico distinto ao emitido pola mesma. (Doc. 5º axuntase copia da factura e do dictamen)

Factura nº PO- 025/2009.- Corresponde ao informe emitido polo Letrado D. José Martínez Torea, respecto de que a Secretaria oponse a formar parte da Mesa de contratación das “Obras provisionais de abastecemento de auga potable e incendios para garantir a salubridade e seguridade do polígono da Pasaxe”, polo feito de non ser convocada por escrito con 48 horas de antelación, segundo informe emitido conxuntamente pola Secretaria e a Técnica de Administración Xeral.

No informe da asesoría externa deixouse sentado que a Secretaria do Concello non precisa ser notificada por escrito con 48 horas de antelación, en virtude de que é funcionaria e coñece integramente o expediente obxecto de proposta da Mesa, polo que non hai duplicidade de funcións, senón unha interpretación dispar das normas que regulan as notificacións para os membros da Mesa que non sexan funcionarios da entidade que adxudica as obras. (Doc. 6º axuntase copia da factura e do dictamen)

Factura nº PO-024/2009.- Corresponde ao dictame emitido polo Letrado D. José Martínez Torea sobre interpretación e aplicación das normas que han de establecerse respecto dos peches de leiras en chan rústico lindantes con viarios.

O motivo de solicitar este dictame obedece á incerteza do Arquitecto Municipal respecto da condición de viaria de acceso e ás características e retranqueos que han de gardar devanditos peches mentres non se definan as aliñacións no novo PXOM, resolvendo así a dúbida sistemática non aclarada pola Secretaria, polo que non existe unha duplicidade nas funcións da mesma, senón unha profundización na cuestión exposta, o que conduce a unha maior seguridade xurídica e a evitación de reclamacións pola vía contenciosa dos interesados. (Doc. 7º axuntase copia da factura e do dictamen)

Non se alcanza a comprender como o importe de parte dos dictames correspondentes aos anos 2009 e 2010, foi abonado sen reparos e os pendentes de pago correspondentes ás mesmas anualidades son obxecto de reparo por parte de Intervención. Refírome ás facturas nº PO-016/2009, PO-015/2009, PO-014/2009 e PO-04/2010, da mesma natureza urbanística que as anteriores, entre as que se atopa a correspondente ao dictame de inexecución de sentencia recaída en autos da permuta anulada. (Doc. 8º axuntase copia dos dictamen abonados)


Por outra banda, tampouco existe no expediente informe da Secretaria respecto da valoración da duplicidade das súas funcións, porque iso sería tanto como impedir ao Alcalde e aos Concelleiros Delegados do mesmo o solicitar informes técnicos e xurídicos externos, deixando con iso bloqueada a xestión deste Goberno Municipal, que é o que en realidade se pretende, segundo acreditan os feitos relatados e os que teremos ocasión de constatar en breve período de tempo.

Polo tanto, a Interventora accidental realizou un xuízo de valor contradictorio co criterio da Interventora titular respecto das facturas pagadas da mesma natureza correspondentes ao asesoramento xurídico externo, anteriormente referidas.

En consideración ao exposto e á documentación que neste momento únese ao acta, propoño levántese o reparo destas facturas, en base a que non existe unha duplicidade de funcións nin unha duplicación do gasto, senón unha profunda diferencia en resolver as cuestións xurídicas expostas e un relevante beneficio económico que, a través dos dictames referidos, alcanzou o Concello, o que supón que este Concelleiro Delegado solicitará en diante os informes e dictames técnicos ou xurídicos que considere necesarios ou convenientes para a defensa dos intereses xerais deste Concello, o cal podería evitarse se os funcionarios de maior gradación e responsabilidade tivesen outro comportamento e dilixencia en informar de forma positiva, dentro do marco legal, os expedientes de acordo cos criterios deste Goberno Municipal e en defensa dos intereses deste Concello, o cal nin antes nin agora sucede. Aos feitos remítome.

Nesta orde, non só ha de levantarse o reparo da Interventora accidental ás facturas relacionadas neste expediente, senón tamén resolverse presupuestariamente o seu pago, polo que reitero que por Intervención se proceda con urxencia á liquidación dos Orzamentos dos exercicios 2009 e 2010.

Gondomar, 17 de novembro de 2010



Alfonso Javier De Lis Fiuza
Concelleiro-Delegado de Urbanismo, Patrimonio e Vivenda